Geschiedenis

Meanderen langs de Kromme Rijn

Een wandeling van Utrecht naar Wijk bij Duurstede

Over het oude jaagpad langs de Kromme Rijn loopt een prachtige wandelroute.
Lopen langs water is altijd sensatie. Met de stroom mee word je voortdurend ingehaald door golfjes of vissen – of probeer je die juist vóór te blijven. Andersom geeft de rivier in wisselend tempo zijn hele hebben en houwen aan je bloot. Dommel of Boterdiep, Schipbeek of Gulp: je maakt steeds wat mee onderweg.
Voor de Kromme Rijn geldt dat nog sterker. Die kronkelt tussen Wijk bij Duurstede en Utrecht als een eeuwige twijfelaar, voordat hij zich als Oude Rijn in het gareel laat dwingen. De historie druipt bij deze rivier van de walkanten af.

Limes

Dit is de noordgrens van het voormalige Romeinse Rijk, de zogeheten 'Limes' (van 47 tot ongeveer 270 na Christus). Hier lagen forten langs het water, bouwden knechten van de keizers een castellum en probeerden zij Germanen op afstand te houden. Goederen werden over het water verscheept, troepen verplaatsten zich via de grensweg. Er liggen nog steeds wegen langs de Limes, maar die worden voornamelijk gebruikt door fietsers en sluipverkeer.

Jaagpad

Alleen langs de Kromme Rijn loopt een oud jaagpad, smal en vaak net zo kronkelig als de rivier. Hierop werd kort geleden een gloednieuwe wandelroute uitgezet. Ook legde men nieuwe stukjes wandelpad aan. Zo treed je in het voetspoor van de oude Romeinen, die er wacht liepen en vanaf hun castellum en forten voortdurend de overkant in de gaten hielden. Zo'n fort was Trajectum (wat 'oversteekplaats' betekent), een naam die nu voortleeft als Utrecht.
Bovendien volg je de roomse geestelijkheid, die omstreeks 700 van Utrecht een belangrijk centrum van de kerkelijke en wereldlijke macht maakte. Willibrord werd de eerste bisschop, zijn medewerkers stichtten niet alleen kerken en parochies maar gaven ook opdracht de veengebieden te ontginnen. Op het pad langs de Kromme Rijn moet het een komen en gaan geweest zijn van priesters, monniken en ander geestelijk voetvolk. De rivier was toen al druk bevaren, en niet alleen door Noormannen die het welvarende Dorestad plunderden. Ook handelsschepen maakten gebruik van het kronkelende water.

Trekschuiten

Trekschuiten brachten passagiers in 1674 voor 8 stuivers en 12 cent van Wijk naar Utrecht; tot 1900 deed het jaagpad dienst.
In 1122 werd de Kromme Rijn op last van bisschop Godebald afgedamd, omdat hij voortdurend buiten zijn oevers trad en steeds meer verzandde. Bij Wijk bij Duurstede stroomt het Rijnwater sinds die tijd via de Lek naar zee. Bijna negen eeuwen later zie je op de Kromme Rijn alleen nog kanoërs en roeiers. Het wandelpad steekt regelmatig een kabbelende rivier of een dode arm over en passeert weilanden met lama's en herten. Aan de fruitbomen groeien appels, peren en pruimen – het is laagstamteelt, hoogstambomen vind je bijna alleen nog in de dorpsboomgaard van Cothen.
De komende tijd gaat de Kromme Rijn danig op de schop. Het water moet schoner worden, dieren en planten krijgen meer vrijheid. Oevers worden afgegraven, een oude stroomgeul mag weer z'n gang gaan, voor ooievaars is een nieuwe nest gebouwd. Er komen nieuwe natuurterreintjes bij, en in al dit fraais meandert de rivier door agrarisch land: 'In een oude gebogen lijn stroomt verleden langs het heden, een prachtig Kromme Rijn', staat er bij Cothen op een bord, een gedicht van Boudewijn Hansen.

'Ooit woest en ongetemd bracht zij hier eens het leven. Nu als een lieflijke stroom met mens en land verweven.'

Informatie
VVV Utrecht, Domplein 9, tel. 0900- 1288732 (ma 12-18 uur, di t/m vr 10- 18 uur, za 10-17 uur, zo 12-17 uur).